با توجه به آيات 6 و 7، سوره اعلى ـ كه درباره فراموشى قرآن و تلاوت كردن از سوى خدا مى باشد ـ آيا پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله) آيات قرآن را فراموش مى كرد؟

 

خداوند متعال مى فرمايد:

(سَنُقْرِئُكَ فَلاَ تَنسَى * إِلاَّ مَا شَآءَ اللَّهُ إِنَّهُ يَعْلَمُ الْجَهْرَ وَ مَا يَخْفَى)

ما به زودى ]قرآن را[ بر تو قرائت مى كنيم و هرگز فراموش نخواهى كرد، مگر آن چه را خدا بخواهد، كه او آشكار و پنهان را مى داند.

آيات مذكور خطاب به پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله) مى فرمايد هنگام نزول وحى عجله مكن و هرگز نگران فراموش كردن آيات الهى مباش، آن كس كه اين آيات بزرگ را براى هدايت انسان ها بر تو فرستاده، حافظ و نگهبان آنها است و نقش اين آيات را در سينه پاك تو ثابت مى دارد; به طورى كه هرگز گرد و غبار نسيان و فراموشى بر آن نخواهد نشست. اين يادآورى ها براى آن است كه پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله) نگران فراموش شدن آيات قرآن بود. ابن عباس مى گويد:

 «هرگاه جبرئيل براى ابلاغ وحى بر پيامبر نازل مى شد، پيامبراكرم(صلى الله عليه وآله) براى به ذهن سپردن آيات قرآن، قبل از آن كه كلام جبرئيل تمام شود، از اول شروع به خواندن مى كرد. پس چون اين آيات نازل شد، ديگر چيزى از خاطرش نرفت و فراموش نكرد.

در جايى ديگر خداوند به پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله) مى فرمايد:

(وَ لاَ تَعْجَلْ بِالْقُرْءَانِ مِن قَبْلِ أَن يُقْضَى إِلَيْكَ وَحْيُهُ وَ قُل رَّبِّ زِدْنِى عِلْمًا)

  براى خواندن قرآن پيش از آن كه وحى آن بر تو تمام شود عجله مكن و بگو پروردگارا علم مرا افزون كن. نيز مى فرمايد:

(لاَ تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ * إِنَّ عَلَيْنَا جَمْعَهُ وَ قُرْءَانَهُ)

زبان خود را به قرآن حركت مده، پيش از آن كه وحى بر تو تمام شود، بر ما است كه آن را جمع آورى كنيم و بر تو بخوانيم.

سپس براى اثبات قدرت خداوند و اين كه هر خير و بركتى از او مى باشد مى افزايد: «تو چيزى از آيات الهى را فراموش نمى كنى، مگر آن چه را خدا بخواهد كه او آشكار و پنهان را مى داند».

مفهوم اين تعبير آن نيست كه پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله) چيزى از آيات الهى را فراموش مى كند، زيرا در اين صورت از گفتار آن حضرت سلب اطمينان خواهد شد، بلكه هدف بيان اين حقيقت است كه موهبت حفظ آيات الهى از سوى خدا است و به همين سبب هر لحظه بخواهد مى تواند آن را از پيامبرش بگيرد و يا به تعبير ديگر هدف بيان تفاوت علم ذاتى خداوند و علم موهبتى پيامبرش است و اشاره به حاكميت اراده و قدرت خداوند و ارتباط همه چيز هم در آغاز پيدايش و هم در بقا، به مشيت و خواست او است.

بنابراين منظور از جمله: «إلاّ ما شاء الله» استثنايى است كه تنها به منظور بقاى قدرت الهى بر اطلاقش آورده و مى خواهد بفهماند كه چنين نيست كه خداوند متعال بعد از دادن چنين نعمتى ديگر قادر نباشد تو را گرفتار فراموشى كند، بلكه بعد از عطا هم باز به قدرت مطلقه خود باقى است.

 

 


نویسنده : گروه پرسمان قرآني ساعت ۱٢:٢۳ ‎ق.ظ تاریخ یکشنبه ٩ دی ،۱۳۸٦