در سوره مبارك غافر (مؤمن) خداوند متعال به حضرت رسول اكرم(صلى الله عليه وآله) مى فرمايد: براى گناهت استغفار كن مگر نعوذ بالله پيامبر اكرم گناه مى كردند؟!

خداوند متعال مى فرمايد: (فَاصبِر اِنَّ وعدَ اللّهِ حَقٌّ واستَغفِر لِذَنبِكَ وسَبِّح بِحَمدِ رَبِّكَ بِالعَشىِّ والاِبكـر ) پس صبر كن كه وعده خدا حق است و براى گناهت آمرزش بخواه و به سپاس پروردگارت، شامگاهان و بامدادان ستايشگر باش.

به عقيده شيعه، پيامبران به ويژه پيامبر اسلام(صلى الله عليه وآله) و امامان(عليهم السلام) معصومند و از آغاز تولد تا هنگام مرگ، هيچ گاه گناه نكردند و خطا و سهو نيز در زندگانى آنان وجود نداشت. با اين حال، يكى از سيره آنان، استغفار است. در روايت است كه رسول خدا(صلى الله عليه وآله) شبانه روزى هفتاد بار استغفار مى كرد.

افزون بر اين، خداوند متعال به رسول اكرم(صلى الله عليه وآله) مى فرمايد: (استغفر لذنبك)  براى گناهت استغفار كن.

در تبيين و تفسير استغفار پيامبران چند ديدگاه ارائه شده است:

الف) به طور مسلم، پيامبر به خاطر مقام عصمت مرتكب گناهى نمى شود و اين گونه تعبيرها در قرآن مجيد در مورد ايشان و ساير پيامبران اشاره به گناهان نسبى است، زيرا گناه در يك تقسيم دو گونه است:

1. گناه مطلق: گاهى گناه مطلق و عمل گناه كار نافرمانى خداوند متعال است و واقعاً معصيتى صورت مى گيرد; يعنى حرامى انجام و يا واجبى ترك مى شود.

2. گناه نسبى: گاهى گناه، جنبه نسبى دارد; يعنى فرد، نه حرامى انجام داده و نه واجبى را ترك كرده است، ولى به خاطر مقام والايى كه دارد، براى خود وظايفى فراتر از تكليف انسان هاى معمولى معتقد است، از اين رو غفلت هاى جزئى خود را گناهى بزرگ مى شمارد و عذرخواهى مى كند و يا خداوند از او مى خواهد عذرخواهى و درخواست استغفار كند; از همين جا گفته اند: (حسنات الأبرار سيئات المقربين); نيكى هاى ابرار براى اوليا و مقربان، گناه شمرده مى شود. افزون بر اين، نفس استغفار محبوبيت ذاتى دارد و نشانه طهارت روح و تقرب شخص به خداوند است.

ب) استغفار پيامبر براى اين است كه بدين وسيله درجه و مقامش بالا رود و از اين رو خداوند متعال به پيامبرش به دستور استغفار مى دهد.

ج) استغفار پيامبران براى آموزش به پيروان آنان است.

د) اسغفار پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله) براى گناه امت است; گناهى كه امت در باره پيامبر مرتكب شدند.

هـ) حقيقت استغفار معصومان آن چيزى است كه امام سجاد(عليه السلام) در مناجات ذاكرين فرموده است: (استغفرك من كل لذة بغير ذكرك و من كل راحة بغير انسك و من كل سرور بغير قربك و من كل شغل بغير طاعتك) از هر لذت و خوشى كه غير از ياد تو باشد آمرزش مى طلبم و از هر آسايشى به جز انس با تو و هر نشاطى جز مقام قرب تو و هر كارى غير از طاعت تو عفو و آمرزش درخواست مى كنم.

 


نویسنده : گروه پرسمان قرآني ساعت ۱٢:٢٢ ‎ق.ظ تاریخ یکشنبه ٩ دی ،۱۳۸٦