چند روز پيش يكي از دوستان سوالات زيبايي را در مورد داستان حضرت يونس (ع) پرسيد براي خود من هم اين سوالات جالب بود اينكه :

- جريان اين كه ماهى حضرت يونس(عليه السلام) را بلعيد چيست و تا چه مدت در     شكم ماهى زندگى كرد؟

- اصولاً آيا امكان زندگى در شكم ماهى وجود دارد؟

- صرف نظر از اعجاز و اراده خداوند، فلسفه و علت اين كه ماهى، حضرت يونس(عليه السلام) را بلعيد چيست؟

خيلي روي موضوع فكر كردم، كمي مطالعه هم به من كمك كرد تا بتونم به گوشه اي از سوالات دوستم جواب بدهم ، اميدوارم كه جوابهاي من معقول و منطقي باشه .

در ضمن خوشحال مي شوم نظر شما را در اين مورد بدونم:

حضرت يونس(عليه السلام) سال ها در ميان قومش (در سرزمين نينوا در عراق) به دعوت و تبليغ مشغول بود، ولى هر چه كوشش كرد، ارشادهايش در دل آنها مؤثر نيفتاد، خشمگين شد و آن محل را ترك كرد و به سوى دريا رفت، در آن جا بر كشتى سوار شد، در ميان راه دريا متلاطم گشت، چيزى نمانده بود كه همه اهل كشتى غرق شوند. ناخداى كشتى گفت: من فكر مى كنم در ميان شما بنده فرارى وجود دارد كه بايد به دريا افكنده شود. چند بار قرعه كشيدند، هر بار به نام حضرت يونس(عليه السلام) درآمد! او فهميد در اين كار سرى نهفته است و تسليم حوادث شد.

هنگامى كه او را به دريا افكندند، نهنگ عظيمى او را در كام خود فرو برد و خدا او را به صورت اعجازآميز زنده نگه داشت. سرانجام او متوجه شد ترك اولايى انجام داده، به درگاه خدا روى آورد و به تقصير خود اعتراف نمود، خدا نيز دعاى او را استجابت فرمود و از آن تنگنا نجاتش داد. اين ماجرا در سوره انبيا آيات 87ـ88 و سوره صافات بيان شده است.

اگر پرسيده شود آن حضرت چه ترك اولايى انجام داده است؟ مى گوييم: اگر چه حضرت يونس(عليه السلام) سال ها براى قومش تبليغ كرد و آنها پاسخ مثبت ندادند، خشمگين شد و از بين قومش بيرون رفت و اين يك امر طبيعى بود; از سوى ديگر اگر چه آن حضرت مى دانست به زودى عذاب الهى آنها را فراخواهد گرفت و به همين علّت شهر و ديار خود را ترك گفت، و اين نيز امر طبيعى است و هيچ يك گناه نيست، ولى براى پيامبر بزرگى هم چون يونس(عليه السلام) بهتر آن بود كه باز هم تا آخرين لحظه قومش را ترك نگويد و بدون اذن الهى خارج نشود. به همين دليل و براى اين عجله، ـ كه ترك اولى بود ـ از ناحيه خداوند مؤاخذه شد.

اگر چه زمان توقف حضرت يونس(عليه السلام) در شكم ماهى چند ساعت، چند روز، چند هفته و حتى چهل روز نقل شده است، اما دليل روشنى كه به طور قطع مشخص كند چه مقدار بوده در دست نيست.

 

در حالت عادى، امكان ماندن چند لحظه در آب آن هم در شكم ماهى وجود ندارد، اما اين حادثه تاريخى يك اعجاز بود و معناى اعجاز همين است و اين نخستين اعجازى نيست كه در قرآن با آن رو به رو هستيم. همان خدايى كه ابراهيم(عليه السلام)را در دل آتش سالم نگه داشت و حضرت موسى(عليه السلام) و بنى اسرائيل را با ايجاد جاده هاى خشك در وسط دريا از غرقاب نجات داد و حضرت نوح(عليه السلام) را به وسيله كشتى ساده اى از آن طوفان عظيم و گسترده رهايى بخشيد و... قدرت دارد بندگان خاصش را مدتى در شكم ماهى عظيمى سالم نگه دارد.

 

بلعيده شدن حضرت يونس(عليه السلام) براى تربيت او جنبه تنبيهى داشته است.

آيات و روايات دلالت مى كند كه حضرت يونس(عليه السلام) مرتكب ترك اولايى شد و از آن جا كه (حَسَناتُ الاَْبْرارِ سَيَّئاتُ الْمُقَرِّبِينَ)، حتى ترك اولاى يك پيامبر نيز بى جواب نمى ماند، بدين شكل تنبيه شد.

علامه طباطبائى(رحمه الله) مى نويسد: ...بلايا و محنت هايى كه اولياى خدا بدان مبتلا مى شوند، تربيت الهى است كه خدا به وسيله آن بلايا، ايشان را تربيت مى كند و به حد كمال مى رساند و درجاتشان را بالا مى برد; هر چند كه بعضى از آن بلايا، جهات ديگرى داشته باشند كه بتوان آن را مؤاخذه و عقاب ناميد.


نویسنده : گروه پرسمان قرآني ساعت ۱٢:٢۱ ‎ق.ظ تاریخ یکشنبه ٩ دی ،۱۳۸٦