طبق اعتقاد مذهب اماميه، پيامبران الهى بايد معصوم باشند، امّا داستان خطاى حضرت موسى(عليه السلام) كه در سوره طه، آيه 121 و سوره قصص آيه 15 و 16، بيان شده است، با عصمت مطلق پيامبران الهى سازگارى ندارد. با توجه به اين كه ارتكاب قتل عمد از ناحيه پيامبر الهى بوده است و اين تعصب و ملى گرايى و نژادپرستى را مى رساند.

لطفاً توضيح دهيد.

در زندگى حضرت موسى(عليه السلام) مى خوانيم كه وى وارد شهر شد. دو نفر را ـ كه يكى از بنى اسراييل و ديگرى از فرعونيان بود ـ ديد كه به شدت مشغول زد و خورد هستند. آن مرد اسراييلى، موسى(عليه السلام)را به كمك طلبيد. موسى نيز به كمك او شتافت و با زدن مشتى بر سينه مرد قبطى، او نقش بر زمين شد و مرُد. در اين موقع، وى چنين گفت: (هـذا مِن عَمَلِ الشَّيطـنِ اِنَّهُ عَدُوٌّ مُضِلٌّ مُبين ); اين كار شيطان است، چرا كه دشمنى گمراه كننده ]و [آشكار است. بعد خود را ظالم بر خويشتن خواند و سپس از خداوند طلب مغفرت كرد و گفت: (رَبِّ اِنّى ظَـلَمتُ نَفسى فَاغفِر لى...) پروردگارا! من بر خويشتن ستم كردم، مرا ببخش... .

حال اين جمله ها چگونه با عصمت آن حضرت سازگار است؟!

در پاسخ، با توجه به آيات قرآن، نكاتى قابل ذكر است:

1. حضرت موسى(عليه السلام) مشت خود را به قصد كشتن بر آن فرد نزد، ولى با ضربه آن حضرت، كشته شد، پس قتل غيرعمد بوده و كشته شدن او نيز جايز بود و هيچ گونه تعصب و نژادپرستى در كار نبوده، چون آن مرد قبطى كافر و مشرك بود و كشتن چنين شخصى در وقت مقاتله با مؤمن و دفاع از مظلوم جايز است.

2. درباره جمله (هذا مِنْ عَمَلِ الشَّيْطـنِ) دو احتمال وجود دارد:

الف) لفظ «هذا» اشاره به نزاع دو طرف و كشمكش آن دو، و سرانجامِ عمل مقتول است كه بر اثر زورگويى بر يك فرد از بنى اسراييل، مقدمات قتل خود را فراهم آورد و اگر معترض بنى اسراييلى نمى شد، دچار چنين سرنوشتى نمى گشت.

ب) لفظ «هذا» اشاره به خود مقتول باشد زيرا مرد قبطى از افراد فرعون و در واقع از جنود شيطان بود.

درباره نسبت دادن ظلم به خود نيز بايد توجه كرد كه ورود حضرت موسى(عليه السلام) در آن شرايط و در آن شهر در غير موقع و موضع خود بود و مفهوم ظلم هم همين است (وَضْعُ شَىْء فى غَيْرِ مَوْضَعِهِ). 

امام رضا(عليه السلام) در پاسخ همين سؤال به مأمون فرمود: آن مشت سختى كه موسى بر آن دشمن كوبيد به فرمان خدا بود، امّا اين كه گفت: اين از عمل شيطان است، اشاره به نبردى بود كه ميان آن دو نفر واقع شد، نه كارى كه خودش انجام داد. پس، كار آنان شيطانى بود و شيطان، دشمن گمراه كننده آشكار و بزرگى است.

مأمون پرسيد: پس معناى اين جمله كه موسى گفت: (قالَ رَبِّ اِنّى ظَـلَمتُ نَفسى فَاغفِر لى... ) چيست؟ امام رضا(عليه السلام)فرمود: حضرت موسى مى گويد: من خودم را جايى قرار دادم كه نمى بايست قرار مى دادم، چون وارد اين شهر (مصر) شدم، پس خدايا مرا ببخش.


نویسنده : گروه پرسمان قرآني ساعت ۱٢:۱٩ ‎ق.ظ تاریخ یکشنبه ٩ دی ،۱۳۸٦